روش کوددهی درخت مرکبات
روش کوددهی مرکبات: برنامه کامل برای افزایش عملکرد و کیفیت میوه
کوددهی اصولی درختان مرکبات با تأمین بهموقع عناصر درشتمغذی و ریزمغذی، رشد پایدار، مقاومت نسبت به تنشها و کیفیت بهتر طعم و اندازه میوه را تضمین میکند. اجرای برنامهی مرحلهای با اتکا به آزمون خاک و برگ، کارایی کودها را افزایش داده و از فقیر شدن تدریجی خاک جلوگیری میکند.
عناصر غذایی کلیدی در مرکبات
| عنصر | نقش اصلی | زمان و روش مصرف |
|---|---|---|
| نیتروژن (N) | رشد رویشی، سبزینگی و بازسازی پس از برداشت | تقسیط در فصول رشد؛ اجتناب از مصرف سنگین نزدیک برداشت |
| فسفر (P) | ریشهدهی، گلدهی و انتقال انرژی | مصرف پایه در آغاز فصل یا پیش از رشد فعال |
| پتاسیم (K) | کیفیت میوه (طعم، شیرینی، اندازه)، مقاومت به تنش | پایه و تکمیلی طی فصل؛ ترجیحاً فرمهای کمکلر |
| کلسیم (Ca) و منیزیم (Mg) | استحکام بافت، فتوسنتز و سبزینگی | اصلاح خاک و محلولپاشی تکمیلی در کمبودها |
| روی (Zn)، آهن (Fe)، منگنز (Mn)، بور (B) | فعالسازی آنزیمها، سبزینگی، گردهافشانی و تشکیل میوه | محلولپاشی هدفمند پیشگلدهی و ابتدای تشکیل میوه |
منابع: توضیح نقش NPK و ریزمغذیها و تأثیر آنها بر کیفیت، مقاومت و مدیریت تنشها در مرکبات.
زمانبندی فصلی کوددهی مرکبات
| فاز | اقدام تغذیهای | هدف و توضیحات |
|---|---|---|
| اواخر زمستان تا اوایل بهار (شروع رشد) | پایه NPK متعادل؛ اصلاح خاک با ماده آلی؛ فسفر پایه | تحریک رشد جدید، ریشهدهی فعال و آمادهسازی برای گلدهی |
| پیشگلدهی و گلدهی | تقسیط سبک نیتروژن؛ پتاس تکمیلی؛ محلولپاشی Zn و B | بهبود گردهافشانی، تشکیل میوه و یکنواختی میوهبندی |
| بستن میوه و رشد اولیه میوه | پتاس بالا؛ Mg/Ca تکمیلی در صورت کمبود؛ مدیریت آبیاری-کودی | افزایش کیفیت، کاهش تنش و ارتقای اندازه و طعم میوه |
| پر شدن و رسیدگی میوه | پتاس تکمیلی؛ اجتناب از نیتروژن سنگین؛ ریزمغذیهای ملایم | تمرکز بر کیفیت نهایی بدون تحریک رشد رویشی اضافی |
| پس از برداشت | بازسازی تغذیهای با تقسیط سبک N؛ ماده آلی؛ اصلاحات خاک | احیای ذخایر درخت و آمادهسازی برای چرخه بعدی |
منابع: چارچوب زمانبندی فصلی و ارتباط آن با کیفیت میوه و مقاومت درخت.
فرتیگیشن و محلولپاشی هدفمند
- فرتیگیشن (آبیاری-کودی): تقسیم کودهای محلول در آب طی آبیاریهای منظم، کارایی جذب عناصر را افزایش داده و خطر شستوشوی مواد غذایی را کاهش میدهد؛ انتخاب ترکیبها بر اساس آزمون آب و سازگاری شیمیایی انجام شود.
- محلولپاشی ریزمغذیها: در کمبودهای Zn، Fe و Mn یا برای بهبود گلدهی و تشکیل میوه، محلولپاشی پیشگلدهی و ابتدای بستن میوه مؤثر است؛ ارزیابی کمبود با آزمون برگ و مشاهده مزرعه انجام شود.
اشتباهات رایج و راهحلها
- مصرف سنگین نیتروژن نزدیک برداشت: رشد علفی و افت کیفیت میوه؛ راهحل: تقسیط و کاهش دوز در فاز رسیدگی.
- نادیدهگرفتن پتاسیم: کاهش اندازه و طعم میوه؛ راهحل: پتاس پایه و تکمیلی با فرم کمکلر و همزمانی با فاز رشد میوه.
- محلولپاشی بدون آزمون برگ: کارایی پایین یا ناسازگاری؛ راهحل: پایش منظم و انتخاب ریزمغذیهای هدفمند.
- اختلاط ناسازگار: رسوب و سوزش برگ؛ راهحل: تست سازگاری مخلوطها و رعایت pH/EC آب.
چکلیست اجرایی سریع
- آزمایش: خاک و برگ برای تعیین نیاز واقعی عناصر.
- پایه فصل: NPK متعادل + ماده آلی + اصلاح فسفر.
- پیشگلدهی: نیتروژن تقسیط سبک + Zn و B محلولپاشی.
- رشد میوه: پتاس بالا + Mg/Ca در صورت کمبود.
- رسیدگی: کاهش نیتروژن؛ تمرکز بر کیفیت با پتاس تکمیلی.
- پس از برداشت: بازسازی ذخایر با N سبک و اصلاح خاک.
یادآوری مهم: این برنامه بدون مقادیر عددی ارائه شده تا از خطا جلوگیری شود. مقدار دقیق هر کود باید بر اساس آزمون خاک/برگ، کیفیت آب، رقم و شرایط اقلیمی مزرعه تعیین گردد.
سوالات متداول
آیا NPK متعادل برای مرکبات کافی است؟
برای پایه فصل بله، اما در فازهای حساس (گلدهی و رشد میوه) نیاز به پتاس تکمیلی و ریزمغذیهای هدفمند (Zn، B، Fe، Mn) وجود دارد.
چه زمانی محلولپاشی مؤثرتر است؟
پیشگلدهی و ابتدای تشکیل میوه برای Zn و B، و هنگام مشاهده علائم زردی برای Fe/Mn؛ ساعات خنک روز و آب با pH/EC کنترلشده توصیه میشود.
فرتیگیشن چه مزیتی دارد؟
افزایش کارایی جذب، کنترل بهتر تقسیط و کاهش شستوشوی عناصر؛ انتخاب فرمول بر اساس کیفیت آب و سازگاری مخلوطها انجام شود.